1. Những điều cần biết về phẫu thuật thai ngoài tử cung
Phẫu thuật thường được chỉ định trong những trường hợp nào, thưa BS? So với phẫu thuật cổ điển, phẫu thuật nội soi mang đến những ưu điểm ra sao trong điều trị thai ngoài tử cung?
BS.CK2 Lê Kim Bá Liêm - Trưởng khoa Cấp cứu HSTCCĐ - Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Thai ngoài tử cung được xếp vào tình trạng cấp cứu trong Sản Phụ khoa. Do hệ thống y tế hiện nay được phân theo các tuyến, nên việc xác định đây là một tình huống cấp cứu giúp các cơ sở y tế ban đầu có thời gian chuẩn bị để chuyển bệnh nhân lên tuyến cao hơn. Tại các bệnh viện tuyến trên như Bệnh viện Hùng Vương, thai ngoài tử cung được chia thành hai hình thái: thai ngoài tử cung chưa vỡ và thai ngoài tử cung đã vỡ. Với những trường hợp được phát hiện sớm, thai ngoài tử cung chưa vỡ, khi bệnh nhân đến Bệnh viện Hùng Vương thì được xếp vào nhóm bán cấp. Lúc này có nhiều lựa chọn điều trị, trong đó phẫu thuật nội soi là phương pháp chủ đạo, chiếm gần 90% các ca. Phẫu thuật có thể là nội soi hoặc mổ hở, nhưng nội soi được ưu tiên hàng đầu. Với các trường hợp bán cấp, tức chưa ảnh hưởng đến huyết động học, chưa đe dọa tính mạng, nội soi vẫn là phương án đầu tiên được bác sĩ tư vấn. Ngược lại, nếu bệnh nhân có dấu hiệu choáng, cần hồi sức tích cực, truyền máu trước mổ và phải phẫu thuật khẩn cấp, thì sẽ được chỉ định mổ hở. Trong tình huống này, không thể chờ chuẩn bị máy móc hay đánh giá nội khoa mà phải mổ ngay để cầm máu do thai ngoài tử cung đã vỡ. Tóm lại, mổ hở chỉ áp dụng cho các trường hợp thai ngoài tử cung đã vỡ, có choáng, cần phẫu thuật khẩn cấp để cứu sống người bệnh. Các trường hợp còn lại đều có thể xử trí bằng mổ nội soi. Với mổ hở, bác sĩ sẽ rạch một đường ngang hoặc đường giữa vùng rốn - vệ, vào ổ bụng qua các lớp. Đường mổ thường rộng 7-10cm, nên thời gian chăm sóc hậu phẫu lâu hơn, ảnh hưởng đến thẩm mỹ. Trong khi đó, phẫu thuật nội soi chỉ cần 4 lỗ nhỏ, mỗi lỗ khoảng 1-2cm để đưa dụng cụ vào ổ bụng. Phương pháp này ít xâm lấn, sẹo nhỏ, thẩm mỹ hơn, thời gian hồi phục nhanh, ít đau hơn và ít ảnh hưởng đến chức năng ổ bụng sau mổ.
2. Lưu ý sau khi phẫu thuật thai ngoài tử cung
Chăm sóc sau phẫu thuật sau khi điều trị mang thai ngoài tử cung là rất quan trọng để đảm bảo sự phục hồi nhanh chóng và giảm nguy cơ biến chứng. Nhờ BS hướng dẫn một số điều cần lưu ý để giúp chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật được tốt hơn, giúp nhanh hồi phục ạ!
BS.CK1 Ngô Trần Minh Thiện - Phó Trưởng phòng Kế hoạch Tổng hợp - Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Sau khi phẫu thuật thai ngoài tử cung, điều quan trọng nhất khi về nhà là người bệnh cần theo dõi vết mổ. Nếu thấy vết mổ sưng nề, đỏ, viêm, rỉ dịch hoặc rỉ mủ thì cần đến bệnh viện ngay để được kiểm tra và xử trí kịp thời. Để phòng ngừa nhiễm trùng, người bệnh nên vệ sinh sạch sẽ vùng mổ, tắm rửa bình thường, giữ vết mổ khô thoáng, tránh mặc quần áo bó sát hoặc băng kín vết mổ quá mức. Ngoài ra, cần theo dõi các biểu hiện khác như tình trạng đau bụng hoặc ra huyết âm đạo. Nếu xuất hiện đau bụng nhiều hơn hoặc ra huyết trở lại bất thường thì nên đến bệnh viện tái khám. Việc trải qua thai ngoài tử cung cũng là một cú sốc tinh thần lớn với người phụ nữ và gia đình. Do đó, người bệnh cần được người thân quan tâm, hỗ trợ trong giai đoạn khó khăn này. Với những trường hợp có biểu hiện tâm lý nặng nề như trầm cảm, cần được hỗ trợ chuyên môn từ bác sĩ tâm lý.
3. Theo dõi sức khỏe sau điều trị thai ngoài tử cung
Sau điều trị thai ngoài tử cung, người bệnh sẽ cần thăm khám - theo dõi sức khỏe như thế nào ạ? Các xét nghiệm nào cần làm sau đó?
BS.CK1 Ngô Trần Minh Thiện trả lời: Với phụ nữ từng bị thai ngoài tử cung, các lần mang thai sau cần được theo dõi kỹ và sát sao hơn vì nguy cơ tái diễn sẽ cao hơn so với người bình thường. Sau khi điều trị ổn định, người bệnh nên tái khám sau khoảng 1 tháng để đánh giá xem tình trạng đã hồi phục hoàn toàn hay chưa. Trong vòng 3-6 tháng tiếp theo, nên áp dụng biện pháp tránh thai để cơ thể có thời gian phục hồi. Việc mang thai trở lại chỉ nên thực hiện sau ít nhất 3-6 tháng kể từ lần thai ngoài tử cung để đảm bảo cơ thể đã sẵn sàng. Trước khi có thai lại, phụ nữ nên khám tổng quát tại cơ sở Sản Phụ khoa nhằm tầm soát các nguy cơ có thể gây ra thai ngoài tử cung. Việc này giúp đánh giá tình trạng viêm nhiễm, điều trị kịp thời nếu cần và được tư vấn sử dụng thuốc bổ, thuốc hỗ trợ phù hợp cho kế hoạch mang thai tiếp theo.
4. Thời điểm có thể mang thai lại sau điều trị thai ngoài tử cung?
Bao lâu có thể mang thai trở lại sau khi điều trị thai ngoài tử cung, thưa BS? Nguy cơ mang thai ngoài tử cung trên những lần mang thai sau như thế nào? Cơ hội nào cho những người có tiền sử thai ngoài tử cung để có con khỏe mạnh, thai làm tổ đúng vị trí ạ?
BS.CK2 Lê Kim Bá Liêm trả lời: Sau khi bị thai ngoài tử cung, phụ nữ sẽ cần một khoảng thời gian để hồi phục sức khỏe sinh sản. Tuy nhiên, không nên quá lo lắng rằng từng bị thai ngoài tử cung thì lần mang thai sau chắc chắn sẽ bị lại. Theo thống kê, với những phụ nữ từng bị thai ngoài tử cung một lần và đã được xử trí tốt, tỷ lệ mang thai tự nhiên trong buồng tử cung ở lần tiếp theo vẫn đạt khoảng 70-80%. Tuy nhiên, vẫn có khoảng 15-20% có khả năng tái diễn thai ngoài tử cung. Đối với các trường hợp đã từng điều trị bảo tồn, tức còn lại một ống dẫn trứng thì khả năng mang thai tự nhiên còn khoảng 70%. Với những người đã trải qua hai lần thai ngoài tử cung và phải cắt bỏ cả hai ống dẫn trứng, vẫn có hy vọng trong việc tìm kiếm một đứa con nhờ kỹ thuật hỗ trợ sinh sản IVF. Đây là thế mạnh của y học hiện đại tại Việt Nam. Trong phương pháp này, phôi được tạo ra ngoài cơ thể, sau đó được chuyển vào buồng tử cung đã được chuẩn bị sẵn. Dù vẫn có một tỷ lệ rất nhỏ thai ngoài tử cung khi chuyển phôi, nhưng nhìn chung IVF vẫn là “cứu cánh” cho những phụ nữ không còn ống dẫn trứng. Về thời gian phù hợp để có thai lại, nếu lần điều trị trước chỉ can thiệp ở ống dẫn trứng mà không tác động đến tử cung, thì có thể chuẩn bị mang thai lại sau khoảng 3-6 tháng. Thời gian này giúp cơ thể ổn định về dinh dưỡng, nội tiết, tâm lý và chu kỳ sinh sản. Tuy nhiên, với các trường hợp đặc biệt như thai sừng tử cung (đã phải khoét một góc sừng tử cung) hoặc thai bám vết mổ cũ (phải mở tử cung để xử trí), thì thời gian tối thiểu để mang thai lại nên từ hơn một năm trở lên. Nếu mang thai quá sớm, tử cung chưa hồi phục hoàn toàn, sẽ dễ gặp biến chứng nguy hiểm như vỡ tử cung tại vị trí từng phẫu thuật. Đặc biệt, với các trường hợp chuẩn bị thực hiện IVF, thời gian chuẩn bị tử cung cũng cần tối thiểu một năm trước khi được phép chuyển phôi. Đây là khuyến cáo quan trọng nhằm đảm bảo an toàn cho lần mang thai tiếp theo.
5. Phòng ngừa thai ngoài tử cung
Phòng ngừa mang thai ngoài tử cung bằng cách nào, thưa BS?
BS.CK1 Ngô Trần Minh Thiện trả lời: Mặc dù không thể phòng ngừa hoàn toàn thai ngoài tử cung, nhưng vẫn có những biện pháp giúp làm giảm nguy cơ xảy ra tình trạng này. Điều quan trọng nhất là giảm thiểu các yếu tố nguy cơ, đặc biệt là tình trạng viêm nhiễm. Phụ nữ nên quan hệ tình dục an toàn, khám phụ khoa định kỳ và nếu có bệnh lây truyền qua đường tình dục thì cần được điều trị triệt để trước khi mang thai. Bên cạnh đó, cần giữ vệ sinh đúng cách trong thời gian hành kinh, và khi có các biểu hiện viêm âm đạo thì phải đi khám và điều trị kịp thời. Một lưu ý quan trọng với phụ nữ chuẩn bị mang thai, đặc biệt là sau khi từng bị thai ngoài tử cung, là nên hạn chế, thậm chí không nên hút thuốc lá. Nicotine trong thuốc lá có thể làm tăng nguy cơ thai ngoài tử cung. Dù không thể loại trừ hoàn toàn nguy cơ, nhưng nếu thực hiện tốt các biện pháp trên, chị em có thể giảm thiểu tối đa nguy cơ thai ngoài tử cung và hy vọng có một thai kỳ tiếp theo bình thường, khỏe mạnh trong buồng tử cung.
Chương trình Radar Sản phụ khoa do Bệnh viện Hùng Vương phối hợp cùng AloBacsi thực hiện, phát sóng định kỳ vào thứ 4 của tuần 1 và tuần 3 mỗi tháng trên các nền tảng của AloBacsi và Bệnh viện Hùng Vương.
Cảm ơn Ajinomoto Việt Nam đã đồng hành cùng AloBacsi thực hiện chương trình này.
Bài viết khác
- Vẻ đẹp từ đầu ngón tay khi chăm sóc NAIL trở thành một phần của sức khỏe phụ nữ (12-12-2025)
- Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt (13-06-2023)
- Khám đặt hẹn - Khám chuyên gia (07-11-2022)
- Đăng ký trực tiếp theo số thứ tự tại bệnh viện (07-11-2022)
- Đón xem Radar Sản phụ khoa kỳ 44: Nuôi cấy phôi bằng Time-lapse: Từ công nghệ đến niềm hy vọng (03-12-2025)