Phẫu thuật cắt tử cung là một trong những thủ thuật phụ khoa phổ biến nhất. Mặc dù giúp giải quyết triệt để nhiều bệnh lý như u xơ tử cung, lạc nội mạc tử cung hay ung thư nhưng đây là một can thiệp lớn có thể ảnh hưởng đến tâm sinh lý của phụ nữ. Trong đó, rối loạn tình dục sau phẫu thuật là vấn đề thường gây lo lắng, mặc cảm nhưng ít được chia sẻ cởi mở. Hiểu rõ về nguyên nhân và các giải pháp hỗ trợ sẽ giúp phụ nữ sớm lấy lại sự tự tin và cải thiện chất lượng đời sống vợ chồng.
RỐI LOẠN TÌNH DỤC SAU CẮT TỬ CUNG LÀ GÌ?
Rối loạn tình dục sau cắt tử cung là tình trạng suy giảm hoặc thay đổi chức năng tình dục so với trước khi phẫu thuật. Tình trạng này có thể bao gồm: giảm ham muốn, đau khi giao hợp, khó đạt cực khoái hoặc khô âm đạo. Đây không phải là một hệ quả bắt buộc ở tất cả phụ nữ nhưng là vấn đề sức khỏe cần được quan tâm nếu xuất hiện dai dẳng.
NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN RỐI LOẠN TÌNH DỤC
- Thay đổi nội tiết tố: Nếu hai buồng trứng bị cắt bỏ cùng tử cung, người phụ nữ sẽ rơi vào tình trạng mãn kinh phẫu thuật đột ngột, gây thiếu hụt estrogen dẫn đến khô âm đạo, giảm ham muốn và teo mô âm đạo.
- Thay đổi giải phẫu: Cắt tử cung có thể làm ngắn âm đạo hoặc thay đổi cấu trúc vùng chậu, gây cảm giác lạ hoặc đau khi giao hợp.
- Tổn thương thần kinh: Trong quá trình phẫu thuật, các nhánh thần kinh chi phối vùng chậu và âm đạo có thể bị ảnh hưởng, làm giảm khoái cảm.
- Yếu tố tâm lý: Lo âu về cơ thể thay đổi, mất khả năng sinh sản hoặc nỗi sợ đau sau phẫu thuật có thể ức chế ham muốn.
- Tình trạng bệnh lý nền: Các bệnh lý gây ra chỉ định cắt tử cung (như đau mãn tính, lạc nội mạc tử cung) thường đã ảnh hưởng đến đời sống tình dục từ trước đó.
PHỤ NỮ NÀO CÓ NGUY CƠ CAO HƠN?
- Phụ nữ trẻ tuổi (chưa mãn kinh) bị cắt cả tử cung và hai buồng trứng.
- Phụ nữ có tiền sử rối loạn lo âu, trầm cảm trước khi phẫu thuật.
- Phụ nữ có đời sống tình dục gặp khó khăn hoặc không hòa hợp với đối tác từ trước.
- Phụ nữ ít được tư vấn đầy đủ về tâm sinh lý trước và sau khi phẫu thuật.
CÁC DẤU HIỆU CẦN LƯU Ý
- Đau, rát hoặc khó chịu rõ rệt trong và sau khi giao hợp.
- Khô âm đạo dai dẳng dù đã dùng chất bôi trơn.
- Giảm hoặc mất hoàn toàn hứng thú với hoạt động tình dục.
- Khó đạt được khoái cảm so với thời điểm trước phẫu thuật.
HẬU QUẢ KHI KHÔNG ĐƯỢC HỖ TRỢ
Việc không được can thiệp kịp thời có thể dẫn đến sự rạn nứt trong mối quan hệ vợ chồng, gây căng thẳng, trầm cảm và suy giảm nghiêm trọng chất lượng sống của người phụ nữ.
GIẢI PHÁP HỖ TRỢ VÀ ĐIỀU TRỊ
- Tư vấn tâm lý: Cởi mở trò chuyện với đối tác và chuyên gia tâm lý để giải tỏa áp lực.
- Liệu pháp nội tiết: Sử dụng estrogen tại chỗ (dạng kem, gel đặt âm đạo) để cải thiện độ ẩm và sức khỏe niêm mạc âm đạo (sau khi có chỉ định của bác sĩ).
- Chất bôi trơn và dưỡng ẩm: Sử dụng các sản phẩm hỗ trợ trong sinh hoạt vợ chồng.
- Tập luyện cơ sàn chậu (Kegel): Giúp tăng cường lưu thông máu vùng chậu và cải thiện trương lực cơ âm đạo.
- Kiểm tra định kỳ: Thăm khám phụ khoa để loại trừ các biến chứng phẫu thuật (như u hạt mỏm cắt, viêm nhiễm).
Hình 1: các giải pháp hỗ trợ và điều trị
Hình 2: các bài tập luyện kegel
KHI NÀO CẦN ĐI KHÁM?
Các chị em phụ nữ nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa nếu tình trạng đau khi giao hợp hoặc mất ham muốn kéo dài trên 3 tháng kể từ khi phẫu thuật hoặc khi có các dấu hiệu bất thường như chảy máu, khí hư bất thường.
THÔNG ĐIỆP GỬI GẮM
Rối loạn tình dục sau cắt tử cung là một vấn đề y khoa hoàn toàn có thể cải thiện được. Chị em không nên tự ti hay âm thầm chịu đựng. Hãy chia sẻ với bác sĩ điều trị để được tư vấn các phương pháp hỗ trợ phù hợp, giúp bạn sớm tìm lại sự tự tin và niềm vui trong cuộc sống hôn nhân.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế cho tư vấn chẩn đoán và điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám khi có dấu hiệu bất thường.
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
- ACOG Practice Bulletin No. 210: "Management of Women With Hysterectomy".
- Barbieri RL. "Sexual dysfunction after hysterectomy". UpToDate, 2025.
- Hoffman BL, et al. "Williams Gynecology". 4th Ed. McGraw-Hill Medical.
Tin, bài: Trần Thị Thanh Thủy