1. Thai ngoài tử cung là gì?
Trước tiên, xin nhờ BS cho khán thính giả hiểu thêm: Thai ngoài tử cung là gì? Những nguyên nhân và yếu tố nguy cơ nào làm tăng khả năng bị thai ngoài tử cung ạ?
BS.CK1 Ngô Trần Minh Thiện - Phó Trưởng phòng Kế hoạch Tổng hợp - Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Thai ngoài tử cung là một tình trạng bệnh lý xảy ra khi trứng đã được thụ tinh nhưng không làm tổ ở vị trí thông thường là nội mạc tử cung, mà lại bám vào những vị trí khác. Trong đó, vị trí thường gặp nhất là vòi trứng, chiếm khoảng 95-97%. Ngoài ra, thai cũng có thể làm tổ tại buồng trứng, cổ tử cung hoặc ổ bụng, tuy nhiên các vị trí này ít gặp hơn. Thai ngoài tử cung không thể phát triển như một thai kỳ bình thường. Khi thai phát triển lớn dần lên tại vị trí bám bất thường, nguy cơ vỡ và gây chảy máu nặng là rất cao. Tình trạng này có thể đe dọa đến tính mạng của người phụ nữ nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Vì vậy, thai ngoài tử cung được xếp vào nhóm bệnh lý cần được can thiệp y tế sớm. Một số yếu tố có thể gây ra hoặc làm tăng nguy cơ thai ngoài tử cung bao gồm: viêm nhiễm vùng chậu (do lậu hoặc Chlamydia), các dị tật bẩm sinh hoặc bệnh lý gây tổn thương vòi trứng. Ngoài ra, phụ nữ từng có tiền sử mang thai ngoài tử cung cũng có nguy cơ tái phát trong những lần mang thai tiếp theo. Đối với phụ nữ có thói quen hút thuốc lá, nicotine được cho là làm tăng nguy cơ thai ngoài tử cung, do ảnh hưởng đến nhu động của vòi trứng.
2. Nhóm người có nguy cơ cao thai ngoài tử cung
Tỷ lệ mắc thai ngoài tử cung tại Việt Nam như thế nào, thưa BS? Những trường hợp nào có nguy cơ mang thai ngoài tử cung cao hơn ạ?
BS.CK2 Lê Kim Bá Liêm - Trưởng khoa Cấp cứu HSTCCĐ - Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Hiện nay, tỷ lệ thai ngoài tử cung đang có xu hướng gia tăng. Tại Việt Nam, theo thống kê, cứ khoảng 250 trường hợp mang thai tự nhiên thì có 1 trường hợp thai ngoài tử cung. Mặc dù con số này có vẻ nhỏ khi nhìn riêng lẻ, nhưng nếu xét trên tổng số phụ nữ trong độ tuổi sinh sản (ước tính từ 7 đến 8 triệu người), thì số ca mắc thực tế là không hề ít. Tại các cơ sở y tế trong nước, hầu như mỗi ngày đều tiếp nhận các trường hợp liên quan đến thai ngoài tử cung, cho thấy đây là một vấn đề thường xuyên được ghi nhận trong thực hành lâm sàng. Ở các nước phương Tây, tỷ lệ thai ngoài tử cung cao gấp khoảng 2 lần so với Việt Nam. Đặc biệt, trong lĩnh vực hỗ trợ sinh sản như điều trị hiếm muộn hay thụ tinh trong ống nghiệm, nguy cơ thai ngoài tử cung tăng cao hơn nữa, thậm chí có thể gấp đôi so với các ca mang thai tự nhiên.
Một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc thai ngoài tử cung bao gồm:
Phụ nữ mang thai trên 35 tuổi: Ở độ tuổi này, chức năng của vòi trứng bắt đầu suy giảm. Vòi trứng là bộ phận đóng vai trò vận chuyển phôi đã thụ tinh vào buồng tử cung. Khi chức năng này suy yếu, nguy cơ trứng làm tổ sai vị trí sẽ tăng lên.
Phụ nữ hút thuốc lá: Nicotine trong thuốc lá có thể làm giảm nhu động của vòi trứng, từ đó làm tăng khả năng xảy ra thai ngoài tử cung.
Phụ nữ từng có tiền sử thai ngoài tử cung: Nguy cơ tái phát trong các lần mang thai sau có thể tăng từ 10-15%.
Người mắc các bệnh lý viêm nhiễm vùng chậu hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục: Những tình trạng viêm nhiễm này có thể dẫn đến dính vùng chậu, tổn thương hoặc hạn chế hoạt động của vòi trứng, từ đó làm tăng nguy cơ thai làm tổ ngoài tử cung.
Người từng trải qua phẫu thuật vùng chậu hoặc vòi trứng: Can thiệp ngoại khoa tại khu vực này có thể để lại sẹo hoặc ảnh hưởng đến chức năng sinh lý của vòi trứng.
Phụ nữ sử dụng một số biện pháp tránh thai: Việc đặt vòng tử cung hoặc sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp có thể ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của vòi trứng và sự tiếp nhận của nội mạc tử cung, từ đó gián tiếp làm tăng nguy cơ thai ngoài tử cung.
Đây là những nhóm đối tượng cần được theo dõi sát và tư vấn cẩn thận khi có ý định mang thai hoặc trong quá trình theo dõi thai kỳ.
3. Thai ngoài tử cung nguy hiểm ra sao?
Thai ngoài tử cung nguy hiểm như thế nào? Thai ngoài tử cung nằm ở vị trí nào là nguy hiểm nhất, thưa BS?
BS.CK2 Lê Kim Bá Liêm trả lời: Trong chuyên ngành Sản Phụ khoa, thai ngoài tử cung được xếp vào nhóm tình huống cấp cứu. Vì vậy, chị em phụ nữ cần nhận thức rõ rằng đây là một tình trạng nguy hiểm, đòi hỏi phải được phát hiện và xử trí kịp thời nhằm giảm thiểu nguy cơ cho người mẹ. Thai ngoài tử cung có thể xảy ra ở nhiều vị trí ngoài buồng tử cung, và bất kỳ vị trí nào cũng tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng. Khi thai phát triển, mô thai có thể vỡ ra và gây chảy máu ồ ạt tại vị trí bám, đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời. Do đó, yếu tố then chốt trong xử trí thai ngoài tử cung chính là phát hiện sớm. Tình trạng trở nên đặc biệt nguy hiểm khi thai ngoài tử cung bị vỡ, gây chảy máu trong ổ bụng. Một trong những vị trí bám đặc biệt nguy hiểm là đoạn kẽ của vòi trứng – nơi tiếp giáp giữa vòi trứng và sừng tử cung. Đây là đoạn rất hẹp, nếu thai làm tổ tại đây, quá trình phát triển sẽ nhanh chóng gây vỡ. Khi vỡ tại vị trí này, máu có thể chảy nhiều và ồ ạt, dẫn đến choáng nặng và đe dọa đến tính mạng người bệnh. Ngoài ra, một thể bệnh khác đang ngày càng được quan tâm trong những năm gần đây là thai bám ở vết mổ cũ. Trước đây, cách đây khoảng 20 năm, tình trạng này chưa được chú ý nhiều, nhưng hiện nay đã được xếp vào nhóm có nguy cơ cao. Ở những phụ nữ từng sinh mổ, nếu thai lần sau bám đúng vào khe hở của vết mổ cũ trong lòng nội mạc tử cung, sẽ được chẩn đoán là thai bám vết mổ cũ. Khi thai phát triển, thành tử cung tại vị trí vết mổ có thể mỏng dần và đến một thời điểm nhất định sẽ vỡ, gây chảy máu nhiều. Nếu gai nhau phát triển sâu, lan rộng xuống vùng cổ tử cung, tình trạng nhau cài răng lược có thể xảy ra, đây là biến chứng đặc biệt nguy hiểm, có thể gây xuất huyết ổ bụng nghiêm trọng và đe dọa tính mạng. Hai vị trí nêu trên, đoạn kẽ vòi trứng và vết mổ cũ trên tử cung là những vị trí có nguy cơ cao và cần được theo dõi sát. Khi có các dấu hiệu nghi ngờ thai ngoài tử cung, chị em nên đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và chẩn đoán kịp thời. Việc chậm trễ có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như vỡ thai ngoài tử cung, xuất huyết nặng và nguy hiểm đến tính mạng. Đây cũng chính là lời khuyến cáo của các chuyên gia Sản Phụ khoa đối với tất cả các trường hợp có nguy cơ thai ngoài tử cung.
4. Thai ngoài tử cung là bệnh và không thể giữ được thai
Với một số người phụ nữ, có con là cả giấc mơ, vì vậy họ thường khó chấp nhận sự thật này và luôn đặt ra câu hỏi: Thai ngoài tử cung có giữ được không, liệu có cơ hội nào để chuyển thai về đúng vị trí làm tổ?
BS.CK1 Ngô Trần Minh Thiện trả lời: Đây là thực tế khá đau lòng đối với nhiều phụ nữ. Với không ít gia đình, việc có con là một giấc mơ lớn. Tuy nhiên, khi đã được chẩn đoán thai ngoài tử cung, một tình trạng bệnh lý, thì thai này không thể giữ lại. Hiện y học chưa có phương pháp nào giúp thai ngoài tử cung di chuyển trở lại buồng tử cung đúng vị trí. Một khi thai đã làm tổ ở vị trí bất thường, mô thai sẽ ăn sâu vào nơi bám, dễ dẫn đến vỡ, chảy máu và đe dọa tính mạng người phụ nữ. Cho đến nay, chưa có bất kỳ trường hợp nào ghi nhận thai có thể tự thay đổi vị trí sau khi đã làm tổ.
Chương trình Radar Sản phụ khoa do Bệnh viện Hùng Vương phối hợp cùng AloBacsi thực hiện, phát sóng định kỳ vào thứ 4 của tuần 1 và tuần 3 mỗi tháng trên các nền tảng của AloBacsi và Bệnh viện Hùng Vương.
Cảm ơn Ajinomoto Việt Nam đã đồng hành cùng AloBacsi thực hiện chương trình này.
Bài viết khác
- Mở ra cơ hội làm cha mẹ: Tin vui từ NĐ 207-2025
- 3 phút đọc bài này để bảo vệ bản thân khỏi biến chứng nguy hiểm nhất sau kích trứng
- Viêm gan B ở mẹ bầu: những điều cần biết trong thai kỳ và thời kỳ sau sinh
- Sàng lọc và phục hồi rối loạn chức năng sàn chậu sau sinh 42 ngày
- Chăm sóc rốn trẻ sơ sinh - Ứng dụng công nghệ Plasma lạnh tại Bệnh viện Hùng Vương